grannegjerdelova

Lova regulerer gjerdehald mellom naboar, og omfattar ikkje gjerdehald ved offentleg veg og jernbane. Elles gjeld gjerdelova både for land og by og både for jordbruk og andre faste eigedommar.

Som hovudregel kan partane avtale andre løysingar enn det som følgjer av lova. Men det er ikkje tillate å avtale, krevje eller ha gjerde i strid med ufråvikeleg lov eller vedtekter. Det inneber at naboane ikkje kan inngå avtale om gjerde som til dømes er i strid med friluftslova eller plan- og bygningslova. Avtale om gjerdeordning kan etter ti år seiast opp med eitt års varsel.

Hovudregelen om rett til å ha nabogjerde følgjer av gjerdelova § 6, der det står at alle har rett til å setje opp gjerde mot naboeigedom når ein kostar på det sjølv. Vil ein ha dyrare gjerde enn den andre har plikt til å vere med på, har ein rett til dette for eiga rekning.

Hovudregelen om gjerdeplikt står i gjerdelova § 7. Det kan berre krevjast at naboen skal delta i gjerdehaldet når gjerdet er til nytte for begge eigedommane, og nytta for begge eigedommane er større enn kostnadene. Gjerdeplikta blir då fordelt mellom naboane med ein halvpart på kvar. Men dersom det fell urimeleg mykje på den eine i forhold til den nytta han har av gjerdet, kan omfanget av gjerdeplikta og fordelinga av kostnader bli avgjort av jordskifteretten, sjå gjerdelova § 8.

Etter gjerdelova skal nabogjerde i mangel av annan avtale setjast i grenselinja, ikkje lenger inn på nabogrunnen enn på eigen grunn, og ikkje lenger inn enn 0,5 meter.

Er det jordbruks- eller skogbrukseigedom på ei av sidene, skal gjerdet vere minst 1,1 meter høgt og så sterkt og tett at det hindrar hest, storfe og sau å komme inn på framand grunn. Er det reine jordbruks- eller skogbrukseigedommar på begge sider, pliktar ein ikkje å halde gjerdet i stand den tida av året marka ikkje er tenleg til beiting.

Mot hyttetomt i utmark har eigaren av utmarka inga plikt til å halde gjerde.

Gjerdet må ikkje vere farleg for folk eller husdyr og ikkje skjule eller skade noko grensemerke. Det må heller ikkje vere unødig eller urimeleg til ulempe eller lyte på naboeigedommen. I kommunal vedtekt, stadfesta av Landbruks- og matdepartementet, kan det setjast forbod mot visse slags gjerde, treffast føresegn om korleis gjerde skal vere med meir. For større gjerde gjeld òg reglane i plan- og bygningslova.

Tvistar om gjerdehald blir behandla og avgjorde av jordskifteretten, anten som eiga sak eller som del av ei større sak, sjå gjerdelova § 14.

Ny sak om gjerdetvang eller gjerdedeling kan krevjast når det har gått 15 år sidan første sak. Ved eigedomsdeling eller endra forhold kan ny sak krevjast etter kortare tid.

Det finst ei rekkje andre lovføresegner om gjerde og gjerdehald. For å avgjere kva som gjeld for eit gjerde i det enkelte tilfellet, må reglane lesast i samanheng. Ei særleg viktig lov på dette området er plan- og bygningslova, fordi oppføring av gjerde kan vere eit tiltak som krev søknad og løyve frå kommunen.

• Grannegjerdelova inneheld føresegner om plikt og rett til gjerdehald mellom naboeigedommar.
• Friluftslova § 13 har forbod mot stengsler og gjerde som gjer allemannsrett og ferdsel vanskeleg. Etter friluftslova kan gjerde likevel vere lovleg dersom det tener den berettiga interessa til eigaren.
• Beitelova § 7 og dyrevelferdslova § 15 har reglar om gjerdehald som pålegg eigar av gjerde å halde det i stand slik at dyr ikkje blir skadd. Dersom beitedyr kjem inn på eigedom på grunn av dårleg gjerde, kan erstatninga nedsetjast.
• Veglova §§ 44–48 har reglar om gjerdehald mot offentleg veg.
• Reindriftslova § 24 gir rett til å oppføre gjerde som er nødvendig for reindrifta.
• Plan- og bygningslova § 28–4 har reglar om gjerdeplikt mot offentleg veg. Rett til gjerdehald, og forbod mot gjerde, kan òg følgja av føresegner i reguleringsplan. Gjerde som er høge, store eller går over lengre strekningar, kan vere søknadspliktige etter plan- og bygningslova § 20–1.
• Dyrevelferdslova § 15 forbyr å bruka piggtråd i gjerde for å regulere ferdselen til dyr.