Federalist Society

Logo
Av .
Lisens: Falt i det fri

The Federalist Society er ei amerikansk foreining for konservative, liberalistiske juristar. Federalist Society vart danna i 1982 som ein motvekt til liberal dominans på juristutdanningar i USA. Initiativet kom frå konservative studentar ved de juridiske fakultetene ved Harvard, Yale og Universitetet i Chicago.

Faktaboks

Etymologi

føderalisme

Også kjend som

The Federalist Society for Law and Public Policy Studies, FedSoc

Det finst over 90 lokallag og over 70 000 medlemmer, og Federalist Society er den mektigaste juristforeininga i USA.

Tolking av grunnlova

James Madison var USAs 4. president i 1809–1817 for det demokratisk-republikanske partiet. Madison la vekt på enkeltstatanes rett i forhold til unionen.
James Madison
Av .
Lisens: Falle i det fri (Public domain)

I tråd med liberalistisk og konservativ tenking, har foreininga som mål å avgrense statsmakta og styrke individuell fridom under en passiv rettsstat.

Det inneber at grunnlova blir tolka bokstavtru og i tråd med tankane til grunnlovsarkitektane som James Madison og den samtida dei levde i. Ifølgje Federalist Society skal ikkje rettsvesenet tolka grunnlova ut frå ein samtidskontekt og som eit instrument for å endre samfunnet. Den konservative tolkinga av grunnlova kallest for originalisme eller tekstualisme.

Utvikling

Federal Society var ein del av høgrebølgja i 1980-åra og fekk innpass i Ronald Reagan si administrasjon. Sidan har foreininga under republikanske presidentar fått medlemmene sine plassert i viktige stillingar i det føderale rettsvesenet, spesielt i dei føderale domstolane.

Federalist Society var nært alliert med president Donald Trump under hans første presidentperiode (2017–2021). Han utnemnte fleire hundre medlemmer til dommarstillingar på alle føderale nivå, mellom anna tre høgsterettsdommarar, slik at fleirtal i høgsterett kom frå Federalist Society.

I 2001 danna juristar på venstresida sin eigen organisasjon, American Constitution Society, men dei har ikkje lykkast i same monn som Federalist Society i å prege det føderale rettsvesenet.

Under Trumps andre presidentperiode (2025–) har Federalist Society kome på kant med Trump og MAGA-rørsla på grunn av fleire juridiske avgjerder som ikkje er i Trumps favør.

Les mer i Store norske leksikon

Kommentarar

Kommentarar til artikkelen blir synleg for alle. Ikkje skriv inn sensitive opplysningar, for eksempel helseopplysningar. Fagansvarleg eller redaktør svarar når dei kan. Det kan ta tid før du får svar.

Du må vere logga inn for å kommentere.

Fagansvarleg for USAs historie 1945–2001

James Godbolt
Professor em. i historie, dr.philos, Universitetet i Sørøst-Norge